GNU nedir? GPL (Genel Kamu Lisansı) Nedir? PDF Yazdır e-Posta
 GNU nedir? GNU (GNU Not Unix)
 
“Sitede Açık Kaynak Kodlu Yazılımlar Yazı Dizisi” adı altında en çok kullanılan “Açık Kaynak Kodlu Yazılımlar” dikkate alınarak tanıtım yazısı yazma kararı aldım. Zaman buldukça dünyada en çok kullanılan 20 yazılımı tanıtmaya çalışacağım. Bu tanıtımda en çok karşılaşacağımız terimlerden biri hatta tüm yazılımlar için ortak bir özellik olan GNU lisansının ne nlama geldiğini de buraya eklemek istedim. GNU hakkında internette bir çok bilgiye ulaşabilirsiniz ancak bunların içinde en açıklayıcı olanı wikipedia kaynaklı olan aşağıdaki yazıdır.

GNU'nun açılımı, 'GNU is Not Unix'tir. Yani GNU, 'GNU, Unix değildir' anlamına gelmekte olan özyinelemeli (rekürsif) bir kelimedir. 

Richard M. Stallman, 1970'li yıllarda MIT (Massachusetts Institute of Technology)'nin Yapay Zeka laboratuvarlarında serbest yazılımı bir yaşam şekli olarak benimsemiş bir grupla beraber 1980'li yılların başına kadar yazılım geliştirici olarak çalışmıştır. Bu grup ile olan birlikteliğinin sona erişinin ardından kendisini o dönemlerde ivme kazanan bazı akımlardan dolayı benimsenmeye başlanılmış yeni bir sosyal sistem içerisinde bulmuştur, Stallman bir röportajında o günleri şu şekilde nitelendirmekte: 

"Kendimi özgür olmayan (kaynak kodu kapalı olan) yazılımların hakim olduğu ve kullanıcıların yardımsız bırakıldığı, parçalanmış ve birlikte çalışmanın korsanlık olarak nitelendirildiği çirkin bir sosyal sistemin içinde buldum. Bu tür bir yaşantıyı reddettim. Ancak işimi özgürlüğe ve birlikte çalışmaya adadığım zaman yaptıklarımdan gurur duyabileceğime karar verdim." 

Ve 1984 yılında tamamen özgür yazılımların meydana getirdiği bir işletim sistemi ve işletim sistemine ait araçların geliştirilmesi çalışması böylece başlamış oldu. İşte bu çalışmanın adı GNU idi. Yazılan özgür yazılımların bir şemsiye altında toplanması için 1985 yılında yine Stallman tarafından FSF (Free Software Foundation) kuruldu ve GNU yazılımları korumak üzere GPL (General Public Licence- Genel Kamu Lisansı) adı verilen yazılım lisansı duyuruldu. GPL lisansı ile lisanslanan özgür yazılımların amaçları özgürlüklerini korumaktan başka bir şey değildir.

GPL (General Public Licence- Genel Kamu Lisansı)
GPL 
 
GNU Genel Kamu Lisansı (GNU GPL ya da GPL) birçok yerde kullanılan ücretsiz yazılım lisansıdır ve özgün hali Richard Stallman tarafından GNU projesi için yazılmıştır. Bu lisansın en son sürümü (GPLv3), 29 Haziran 2007'de çıkmıştır. GNU Kısıtlı Genel Kamu Lisansı yani LGPL ise GPL'in bazı yazılım kütüphaneleri için yazılmış sürümüdür. 


GPL'in genel nitelikleri 

GPL lisans anlaşması, 1983 yılında Richard Stallman tarafından geliştirilmiş, çok akıllıca detaylarla bağlayıcılığı bulunan, teşvik edici, gerek kullanıcı gerekse üretici tarafa büyük olanaklar sağlayan bir lisans türüdür. GPL'in en çok üzerinde durduğu konu yazılımların kaynak kodu ile birlikte dağıtılmasının gerekliliğidir. Üretici firma yazılımını binary olarak dağıtsa bile kaynak kodunu da herkes tarafından erişilebilir bir yere bırakmak zorundadır. Kullanıcı, bu kaynak kodu alıp inceleyebilir, üzerinde istediği değişikliği yapabilir, kendi projelerinde, yazılımlarında kodun tamamını ya da bir parçasını kullanabilir. Hatta başkasının kod parçasını alıp birkaç değişiklik yapıp, satarak maddi kazanç da elde edebilir. Ama tek bir şartla, yeni üretilen program da GPL ile lisanslanmak zorundadır. 

GPL, yazılımın ücretlendirilmesi hakkında hiçbir fikir beyan etmez. GPL yazılımları ücretsiz olmak zorunda değildir. Üretici firma ya da kuruluş, yazılımını GPL ile lisanslayıp, dağıtabilir ve karşılığında da bir ücret talep edebilir. Bu madde en baştan beri sözleşme içerisinde olmasına rağmen, GPL yazılımların çok büyük bir kısmı ücretsizdir. Genel yaklaşım yazılımdan değil, kullanıcıya sunulan kurulum, eğitim, yönetim ve ek modül yazma gibi süreçlerden para kazanılması şeklindedir. Bu özelliği ile GPL pek çok lisanstan ayrılmaktadır. 
GPL'in avantajları 
Kullanıcı yazılımının içinde ne olduğunu bilir. Bazı üretici firmaların yaptığı öne sürülen arka kapı (backdoor) yerleştirme vakaları imkânsızdır. Bu özellikle askeri kurumlar için önemli olmaktadır. GPL ile lisanslanan yazılımın kaynak kodu ortada olduğu için gerekli inceleme yapıldıktan sonra rahatlıkla kullanılabilir. 
Yazılım çok büyük bir kitle tarafından kullanılması sonucunda hataların keşfedilmesi ve yine çok büyük bir kitle tarafından geliştirildiği için düzeltilmesi süreci bazen dakikalarla sınırlı olur. 
Üretici firma, kullanıcı kitlesini geliştirmek için büyük bir şans elde etmiş olur. 
Kullanıcı yazılımda beğenmediği kısımları değiştirmekte hürdür. Bunu eğer kendisi yapamıyorsa bile yazılım çok büyük bir kitle tarafından kullanıldığı için, İnternet'te biraz aradıktan sonra büyük ihtimalle aynı yazılımın kendi istediği şekilde değiştirilmiş halini rahatlıkla bulur. 
Üretici firma, dünyaca popüler bir GPL yazılımın üreticisi olarak büyük bir prestij elde eder. Referans listesinde onbinlerce kişi tarafından kullanılan bir programı geliştirmiş bir firma olmanın onurunu taşır. Bunun sonucunda bir sonraki geliştirdiği yazılıma dışarıdan bakışlar daha profesyonelce olur ve firmanın ismi duyulduğu için de hedef kitle daha büyük olur. 
BSD gibi lisansların aksine GPL bir yazılımdan türetilen yazılım da GPL olmak zorunda olduğu için geliştiricinin kodunun çalınması riski yoktur. 
GPL bir yazılımın kodunun üzerinde oynayan kişi sayısı bazen binleri bulmaktadır. Bu nedenle programlar çok hızlı bir şekilde çok büyük bir kitle tarafından geliştirilir. Bu da yazılımın kalitesinin artmasında büyük bir rol oynar. 
GPL, yazılım sektöründe bir rekabet ortamı yaratmayı sağlar. Ücretli ve kapalı kod olarak sunulan yazılımların ücretsiz ve açık kodlu olanlara nispeten çok daha kaliteli olmasının gerekliliği ortaya çıkar. Bu da yazılımların kalitesini artırır ve sektörün ütopik tam rekabet piyasasına olabildiğince yaklaşmasını sağlar. Sektörü sadece arz değil, talep de yönlendirmeye başlar. 
Kullanıcı ürünün gelişmesi için üretici firmaya bağımlı kalmaz. Özellikle kritik uygulamalarda kullanılan bir yazılımı üreten firmanın batması veya artık yazılıma destek vermemesi durumunda mağdur kalmaz. Kaynak kodu ortada olduğu için kullanıcı istenirse kendi bünyesinde isterse destek alarak yazılımı geliştirmeye devam edebilir. 
GPL'in dezavantajları 

GPL ile lisansladığınız yazılımların başkaları tarafından değiştirilerek geliştirilen türevlerinin elde ettiği gelire yönelik maddi bir talepte bulunamazsınız. Kamuya açtığınız kodları kullanan türev yazılımların ticari süreçlerde kullanılması durumunda karşı tarafı bir çeşit rüçhan/gelir paylaşımı anlaşması imzalamaya zorlayan Mozilla Kamu Lisansı, bu gibi durumlarda önerilebilir.
 

Kaynak: http://tr.pardus-wiki.org/GNU_Genel_Kamu_Lisansı


 


 

Yorumlar  

 
0 #3 yavuz 2013-11-13 11:42 Teşekkürlerrrrr :) Alıntı
 
 
+1 #2 Kerim Sarıgül 2011-09-17 09:40 Quoting hunter:
Öncelikle açıklamanınız için çok teşekkür ederim.Ben bir siteden Ücretsiz bir WordPress teması olan Boldy temasını indirdim ve temanın klasörünü açtığımda içinde Licence text dosyası içinde GNU GENERAL PUBLIC LICENSE şeklinde yazılar çıktı.Şimdi bu temayı istediğim gibi kullanabilirmiy im.Yani bir sıkıntı olurmu telif bakımı yönünden sizce.Bir de böyle indirdiğimiz temaların içinden böyle LİCENSE text yazısı çıkarsa o temayı istediğimiz gibi kullanabilir miyiz.Şayet kullanabilirsek bunun için ekstra bişey mi yapmalıyız.

Kusura bakmayın biraz uzun oldu.
Şimdiden cevabınız için
TEŞEKKÜR EDERİM


GNU GENERAL PUBLIC LICENSE olanları istediğiniz gibi kullanabilirsin iz. Zaten tema indirirken ücretli mi ücretsiz mi yazıyordur. Ücretli olanları ödeme yaparak kullanabilirsin iz ücretiz olanları istediğiniz gibi kullanabilirsin iz..
Alıntı
 
 
+1 #1 hunter 2011-09-16 23:32 Öncelikle açıklamanınız için çok teşekkür ederim.Ben bir siteden Ücretsiz bir WordPress teması olan Boldy temasını indirdim ve temanın klasörünü açtığımda içinde Licence text dosyası içinde GNU GENERAL PUBLIC LICENSE şeklinde yazılar çıktı.Şimdi bu temayı istediğim gibi kullanabilirmiy im.Yani bir sıkıntı olurmu telif bakımı yönünden sizce.Bir de böyle indirdiğimiz temaların içinden böyle LİCENSE text yazısı çıkarsa o temayı istediğimiz gibi kullanabilir miyiz.Şayet kullanabilirsek bunun için ekstra bişey mi yapmalıyız.

Kusura bakmayın biraz uzun oldu.
Şimdiden cevabınız için
TEŞEKKÜR EDERİM
Alıntı
 

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

KIRGIZCA - RUSÇA - TÜRKÇE SÖZLÜKLER

TÜRKÇE ÖĞRETİMİ

ÜYE GİRİŞ FORMU



Tüm Hakları Saklıdır. Sitedeki ders ve makaleler kaynak göstermek şartı ile kullanılabilir. www.kerimsarigul.com 2005 - 2012